İnsan Hakları

İNSAN HAKLARI EVRENSEL BİLDİRGESİ
Madde 1: Bütün insanlar, haklari ve onurlari esit ve özgür olarak dogarlar. Akil ve vicdana sahiptirler ve birbirlerine kardeslik duygulari ile davranmalidirlar.
Madde 2: Herkes irk, renk, cins, dil, din, siyasal veya diger bir inanç, ulusal yada toplumsal köken, servet, dogus yada herhangi baska bir durumdan dolayi ayrima ugramadan, bu bildiride ilan olunan hak ve özgürlüklerden yararlanma hakkina sahiptir.
Madde 3: Yasam, özgürlük ve kisisel güvenlik her insanin hakkidir.
Madde 4: Hiç kimse kölelik yada kulluk altinda bulundurulamaz, kölelik ve köle ticareti her türlü biçimiyle yasaktir.
Madde 5: Hiç kimseye iskence ve zulüm uygulanamaz, insanlik disi yada onur kirici biçimde davranilamaz, ceza verilemez.
Madde 6: Herkes, nerede olursa olsun hukuki kisiliginin taninmasi hakkina sahiptir.
Madde 7: Yasalar önünde herkes esittir ve yasalarin koruyuculugundan esit olarak faydalanma hakkina sahiptir. Bütün insanlarin bu bildiriye aykiri her türlü ayrimci uygulamaya ve böyle bir ayrimi özendirici her türlü kiskirtmaya karsi esit korunma hakki vardir.
Madde 8: Her insanin kendisine yasalarla taninan temel haklara aykiri uygulamalar karsisinda, hak ve hukukunun fiilen korunmasi için bu isle görevli ulusal mahkemelere basvurma hakki vardir.
Madde 9: Hiç kimse keyfi olarak yakalanamaz, alikoyulamaz veya sürgün edilemez.
Madde 10: Herkes, haklarinin, sorumluluklarinin yada kendisine yöneltilen, cezayi gerektirir herhangi bir suçlamanin açikliga kavusturulmasinda, davasinin bagimsiz ve tarafsiz bir mahkeme önünde hakkaniyetle ve açik olarak görülmesi hakkina sahiptir.
Madde 11: 1.Bir suç islemekten sanik her insan, savunmasi için kendisine gerekli bütün kosullarin saglanmis bulundugu açik bir yargilama ile yasalar uyarinca suçlu oldugu kanitlanmadikça suçsuz sayilir.
2.Hiç kimse isledikleri sirada ulusal yada uluslar arasi hukuka göre suç olusturmayan fiillerden veya ihtimallerden ötürü mahkum edilemez. Bunun gibi, suçun islendigi sirada uygulanan cezadan daha siddetli bir cezaya çarptirilamaz.
Madde 12: Hiç kimsenin özel hayatina, ailesine, konutuna yada haberlesme ve yazismalarina keyfi olarak karisilamaz, seref ve ününe satasilamaz. Herkesin bu tür karisma ve satasmalara karsi yasalarla korunmaya hakki vardir.
Madde 13: 1.Herkesin herhangi bir devletin topraklari üzerinde serbestçe yolculuk etmek ve yerlesecegi yeri seçmek hakki vardir.
2.Her insanin, kendi ülkesi de içinde olmak üzere, herhangi bir ülkeyi terk etmeye ve yeniden dönmeye hakki vardir.
Madde 14: 1.Her insanin zulüm karsisinda, baska ülkelere siginmaya ve bu ülkelerde siginmaci islemi görmeye hakki vardir.
2.Bu hak, siyasal olmayan suçlar veya Birlesmis Milletler ilke ve amaçlarina aykiri faaliyetlerden dolayi açilan kovusturmalar halinde ileri sürülemez.
Madde 15: 1.Her insanin bir ülkenin vatandasi olma hakki vardir.
2.Hiç kimse keyfi olarak vatandasligindan yada vatandasligini degistirmek hakkindan yoksun birakilamaz.
Madde 16: 1.Evlilik çagina varan her erkek ve kadin, irk, vatandaslik yada din bakimindan hiçbir sinirlama ile karsilasmaksizin, evlenmek ve yuva kurmak hakkina sahiptir. Kadin ve erkek, evliligin kurulusu, devami ve sona erdirilisinde esit haklara sahiptirler.
2.Evlilik, ancak evlenecek kilerin özgür ve kesin istekleri iler kurulabilir.
3.Aile, toplumun dogal temel unsurudur; toplum ve devlet tarafindan korunmak hakkina sahiptir.
Madde 17: 1.Her insanin tek basina yada baskalari ile birlikte mal ve mülk edinme hakki vardir.
2.Hiç kimse keyfi olarak mal ve mülkünden yoksun birakilamaz.
Madde18: Her insanin düsünce, vicdan ve din özgürlügüne hakki vardir. Bu hak, din yada inanç degistirme özgürlügünü, din yada inancini tek basina yada topluca, açik veya özel biçimde ögretme, uygulama, ibadet ve ayinlerle açiga vurma özgürlügünü de kapsar.
Madde 19: Her insanin, düsüncelerini özgürce açiklamaya hakki vardir. Bu hak, düsüncelerinden ötürü rahatsiz edilmemek, ülke sinirlari söz konusu olmadan, bilgi ve düsünceleri her türlü araç ve yollarla aramak, elde etmek ve yaymak hakkini gerektirir.
Madde 20: 1.Her insan barisçil amaçlarla toplanma ve dernek kurma ve bir dernege katilma hakkina sahiptir.
2.Hiç kimse bir dernege katilmaya zorlanamaz.
Madde 21: 1.Her insanin, dogrudan dogruya yada serbestçe seçtigi temsilcileri araciligi ile ülkesinin yönetimine katilma hakki vardir.
2.Herkesin, ülkesinin kamu hizmetlerinden esit olarak yararlanma hakki vardir.
Iktidarin gücünün tek kaynagi, halk iradesidir. Bu irade, genel ve esit oy hakkina dayali, belli araliklarla tekrarlanan, gizli oylama yada serbestligi saglayacak benzer bir yöntemle yapilan dürüst seçimlerle ortaya konur.
Madde 22: Her insanin, toplumun bir üyesi olarak sosyal güvencesi, sahsiyetinin serbestçe gelismesi ve onuru için zorunlu olan, ekonomik, sosyal ve kültürel haklari vardir. Bireyler, devletin kuruluslari ve kaynaklari göz önüne alinarak ortaya konacak ulusal çabalar ve uluslar arasi isbirligi yoluyla bu haklarindan yararlanirlar.
Madde 23: 1.Her insanin çalismaya, meslegini serbestçe seçmeye, adil ve elverisli çalisma sartlarina ve issizlige karsi korunma hakki vardir.
2.Herkesin, hiçbir ayrim yapilmaksizin esit is karsiliginda esit ücrete hakki vardir.
3.Çalisan her insanin kendisine ve ailesine insan onuruna yakisir bir yasam saglayacak ve gerekirse diger sosyal güvencelerle de tamamlanacak adil ve yeterli bir ücrete hakki vardir.
4.Herkesin çikarlarinin korunmasi amaciyla sendikalar kurmaya ve bunlara katilmaya hakki vardir.
Madde 24: Her insanin dinlenmeye, eglenmeye, özellikle çalisma süresini akla uygun sinirlar içinde tutmaya ve belli araliklarla ücretli tatillere hakki vardir.
Madde 25: 1.Her insanin yiyecek, giyecek, konut, saglik hizmetleri ve gerekli toplumsal hizmetler de içinde olmak üzere kendisinin ve ailesinin saglik ve refahini saglayacak uygun bir yasam düzeyine hakki vardir. Issizlik, hastalik, sakatlik, dulluk, ihtiyarlik yada geçim olanaklarindan iradesi disinda yoksun kaldigi diger hallerde soysal güvence hakkina sahiptir.
2.Anneler ve çocuklar, öncelikle özen ve yardim görme hakkina sahiptirler. Bütün çocuklar, evlilik içinde yada disinda dogsunlar ayni toplumsal güvenceden yararlanirlar.
Madde 26: 1.Her insanin egitim görme hakki vardir. Egitim parasizdir. Hiç olmazsa ilk ve temel evresinde böyle olmalidir. Ilkögretim zorunludur. Teknik ve mesleki egitimden herkes yararlanabilmelidir. Yüksekögretim herkese, yeteneklerinin ve basarilarinin elverdigi ölçüde tam bir esitlikte olmalidir.
2.Egitim, insan sahsiyetinin tam gelismesini ve insan haklari ile temel özgürlüklere sayginin güçlenmesini amaçlamalidir. Bütün uluslar, irk ve dinler arasinda anlayisi, hosgörü ve dostlugu özendirmeli ve Birlesmis Milletlerin barisin korunmasi yolundaki çalismalarini gelistirmelidir.
3.Ana ve babalar, çocuklarina verilecek egitimin türünü seçme hakkina sahiptirler.
Madde 27: Her insanin, toplumun kültürel yasamina serbestçe katilmaya, güzel sanatlardan zevk almaya, bilimsel ilerlemeden ve bunun nimetlerinden pay almaya hakki vardir. Her insanin, sahibi bulundugu her türlü bilimsel, edebi ve sanatsal yapittan dogan manevi ve maddi çikarlarinin korunmasi hakki vardir.
Madde 28: Her insanin, is bu bildiride açiklanan hak ve özgürlüklerin tam anlamiyla uygulanmasini saglayacak bir toplumsal ve uluslar arasi düzene hakki vardir.
Madde 29: 1. Her insanin, sahsiyetinin serbest ve tam gelismesinin ancak içinde yasamasi ile mümkün oldugu topluma karsi ödevleri vardir.
2.Her insan, haklari ve özgürlüklerinden yararlanirken sadece baskalarinin da hak ve özgürlüklerinin taninmasi ve korunmasi amaciyla; ahlak, kamu düzeni ve genel refahin, demokratik bir toplum yapisindaki hakli gereklerini karsilamak için, ancak yasanin koydugu kisitlamalara tabidir.
3.Bu hak ve özgürlükler hiçbir surette Birlesmis Milletlerin amaç ve ilkelerine aykiri olarak kullanilamaz.
Madde 30: Bu bildirinin hiçbir hükmü, içinde ilan edilen hak ve özgürlüklerin, bir devlet, zümre yada kisi tarafindan yok edilmesini savunmaya veya bunu fiilen gerçeklestirmeye hak verdirir biçimde yorumlanamaz.